አዕማድ-እምነቶች

አዕማድ እምነቶች (አስተምህሮ)

የካውንስሉ እምነት መሠረት በመጽሐፍ ቅደስ ታሪኳ የተፃፈው የመጀመሪያይቱ የሐዋርያት ቤተ ክርስቲያን እምነት ነው፡፡ ስለዚሀ የወንጌል አማኞች ጥንታዊያኑ ታሪካዊያኑ የቤተ ክርስቲያን ጉባኤያት ያወጧቸውን፡- የሐዋርያት፣ የኒቂያ፣ የአትናቴዎስና የኬሌቄድን የእምነት መግለጫዎች ተቀብሇው በየዘመኑ የተነሱ ተሐዴሶዓውያን ወደ ቀድመው መጽሐፍ ቅዱሳዊ እምነትና አስተምህሮ ለመመለስ ያደረጉትን ጥረቶች አካትተው የቆሙ ናቸው፡፡ በዚህ መሠረት ካውንስሉ “አምስቱ ብቻዎች” በመባል የሚታወቁትን “መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ” “ክርስቶስ ብቻ” “በጸጋ ብቻ” “በእምነት ብቻ” እና “በእግዚአብሔር ክብር ብቻ” እንዲሁም ከእነርሱ ጋር የሚጠቀሰው “የአማኞች ሁሉ ክህነት” የተባለውን አስተምህሮ ይቀበላል፡፡

ከዙህ በታች የተዘረዘሩት የወንጌል አማኞች ዋና ዋና የእምነት ምሶሶዎች መሠረታዊያን በመሆናቸው ወሳኞችና ዐበይት አስተምህሮ ናቸው፡፡


አምድ 1. መጽሐፈ ቅዱስ - ቃለ እግዚአብሔር

ካውንስሉ ስድሳ ስድስቱን የብሉይና የአዲስ ኪዳን መጻሕፍት የያዛውን መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር እስትንፊሳዊ ቃል፤ የእምነታቸውና የምግባራቸው ዋና መመሪያና የመጨረሻ ባለሥልጣን እንዲሁም ማዕከል እንደሆነ ያምናል፤

መጽሐፍ ቅደስ የእግዙአብሔር ቃሌ ነው፤ የእግዙአብሔር መገለጥ ነው፡፡ በቅዱሳን ሰዎች አማካኝነት የተጻፈ ቢሆንም በመንፈስ ቅዱስ መሪነትና ተቆጣጣሪነት የተጻፈ ነው፡፡ ሰለዚህ በውስጡ የተካተቱት እርስ በርስ የተያያዘትና የሚቀባበሉት ሁሉቱም ኪዲናት የሚያስተምሩት ትምህርት ስህተት አልባና የማይሻር ነው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ ከሰው የአእምሮ፣ እውቀትና አመክንዮ ችልታ በላይ ከግለሰቦች ገጠመኞችና ሌምምድች በላይ እንዲሁም ከቤተ ክርስቲያን ወግና ለምምድ በላይ የሊቀ ሥልጣን ያለው፤ ሊቀነስበት ወይም ሊጨመርበት ያሌተፈቀደ፤ ቤተ ክርስቲያንን በእውነቱ ሥልጣን የሚመራ ቃል ነው፡፡ በቤተ ክርስቲያን የታሪክ ሂደት ልዩ ልዩ የትርጓሜ ወይም የሥነ-አፈታት መስመሮች ቢከሰቱም እውነተኛ የአተረጓጎም ሂደት የመጽሐፍ ቅዱስ ክፈል የተጻፈበትን ዐውድ ያገናዘበ ከአሁኑ ዘመን ጋር ያለውን ተዛምዶ ያጤን እና በመንፈስ ቅዱስ አብርሆት የሚደገፍ መሆን እንዲላበት ካውንስሉ ያምናል፡፡


አምድ 2. እግዙአብሔር አሀደ ወሥሉስ አምላክ

ካውንስሉ ክርስቲያኖች በሦስት አካላት (persons) በሚኖር አንዴ አምላክ በእግዚአብሔር አብ፤ በእግዚአብሔር ወልድ፤ በእግዚአብሔር መንፍስ ቅዱስ ያምናል፡፡ መጽሐፈ ቅዱስ መሠረቱ በሆነው ርቱዕ ክርስትና የሚስጥረ ሥሊሴ አስተምህሮ መሠረት እግዚአብሔር አንድ ነው፡፡

ከዘላለም ጀምሮ፤ አብ፣ ወልድና መንፈስ ቅዱስ ተብለው በሚጠሩ ሦስት አካላት ይኖራል፡፡ እያንዳንቡ የሥላሴ አካል ፍጹም አምለክ ነው፡፡ እግዚአብሔር በሦስት አካላት ይኖራል ስንል ሦስት አማልክት ወይም መለኮቶች አለ ማለት አይደለም፡፡ “ሦስት” የሚለው ቃል ‹ስምን› ‹ግብርን› ‹አካልን› የሚያመለክት ሲሆን አንድ የሚለው ቃል ደግሞ ‹ባህርይን› ‹መለኮትን› እና ‹ሕልውናን› ያመለክታል፤ ስለዚህ ካውንስሉ በአሀደ ወሥለስ አምላክ (በሥላሴ) ያምናል፡፡ (዗ዲ 4፡35 ፤ 1ቆሮ 8፡4-6 ፤1ጢሞ 1፡12 ፤ ዗ዲ 8፡10 ፤ ዗ዲ8፡10፤ 1ዛና 17፡20፤ ማቴ. 28፡19፤ 2ቆሮ13፡14፤ ዗ዲ.6፡4)

  • ሀ/ እግዚአብሔር አብ
  • ካውንስሉ እግዚአብሔር አብ የሁሉ ፈጣሪ፣ እውቀቱና ችሎታው የማይወሰን፣ በፈቃዱ ሁሉን የሚመራ፣ በሰማይና በምድር የወደደውን የሚያደርግ፤ ከልካይም ፈቃጅም የሌለው ልዑል አምሊክ እንደሆነ፤ ማንም ሉቀርበው በማይችል ብርሃን እና በፈጹም ቅድስና የሚኖር በፍቅር የተሞላ ታማኝና መሃሪ አምላክ እንዱሁም ዘላለማዊ መሆኑንና ዓለምን ለማዳን አንድ ልጁን ወደ ዓለም የላከ አዳኝ እንደሆነ ያምናል፡፡ (ዮሐ 1፡18፤ 1ጢሞ 6፡16፤ ሐዋ 3 25-26፤ ዮሐ 3፡16፤ ሐዋ 17፡26፤ ኢሳ 45፡5-10፤ ዲን 4፡35፤ መዜ 24፡1፤ ማቴ10፡29፤ ኤፋ 1፡11፤ 1ጢሞ 6፡15፤ ኢሳ 45፡5-10)

  • ለ/ እግዙአብሔር ወልድ (ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ)
  • ካውንስሉ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የእግዚአብሔር አብ አንድያ ልጅ፤ ከአብ ጋር ለዘላለም የኖረ አምላክ፤ ዓለም በእርሱ በኩል የተፍጠረ፤ በመንፈስ ቅዱስ አማካኝነት በሥጋ ከድንግል ማርያም የተወለደ ፈጹም አምላክና ፈጹም ሰው ሆኖ (መለኮቱና ትስብእቱ ሳይዋዋጡና ሳይከፋፈሉ) ሁለቱን ባህርያት በአንድ አካል የያዘ፤ በምድር ሊይ ያለ ኃጢአት የኖረ፤ ወንጌል እየሰበከ፤ ዴውያንን እየፈወሰ፤ ሙታንን እያስነሳ፤ በጎ ሥራ እያደረገ የተመላለሰ፤ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል መካከለኛ የሆነ፤ ስለ ሰው ልጆች ኃጢአት ቤዛ ሆኖ በመስቀል ላይ የሞተ፤ በሦስተኛው ቀን በኃይልና በክብር ከሙታን የተነሳ፤ ወደ ሰማይ በክብር ያረገ፤ በአባቱ ቀኝ ተቀምጦ ስለ እኛ የሚማልድ፤ በሕያዋንና በሙታን ላይ ሊፈርድ መሊእክት ታጅቦ በክብርና በግርማ ወደ ምድር ተመልሶ የሚመጣ እንደሆነ ያምናል፡፡

    (1ቆሮ 1፡30፤ ዮሐ 1፡14-18፤ ማቴ 1፡20-21፤ 1ጢሞ 2፡5፤ 3፡16፤ ለቃ 2፡5-7፤ ለቃ 3፡16 ቆሊ 1፡1-4፣ ቆሊ 3፡1፤ 1ዮሐ 1፡1-3፤ ዮሐ 8፡58፤ ዕብ 13፡8)
  • ሐ. እግዙአብሔር መንፈስ ቅዱስ
  • ካውንስሉ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ከአብና ከወልድ ጋር የተካከለ አምላክ መሆኑን፤ በሁሉ ቦታ የሚገኝ ፈጣሪ መሆኑን፤ አማኞችን ወደ እውነት ሁሉ የሚመራ፤ የሚያጽናና፤ እንደ ፈቃዱም የጸጋ ስጦታዎችን ለምዕመናን የሚሰጥ፤ በእነዚህ ስጦታዎቹ አማካኝነት በሁሉ ዘመን እየሠራ ቤተ ክርስቲያንን የሚያንጽ፤ ስለ ክርስቶስ የሚመሰክር፤ ዓለምን ስለኃጢአት፤ ስለ ጽደቅ፤ ስለ ፍርድ የሚወቅስ መሆኑን ያምናል፡፡ አማኞች በኃጢአት ሲመሊለሱ መንፈስ ቅዱስ ማዘኑን፤ ስለዚህ አማኞች በሕይወት ንጽሕና እንዱኖሩ መንፈስ ቅዱስ ጸጋ እንደሚሰጣቸውና ለአገልግሎታቸውም ኃይልን እየሰጠ ወደ መንፈሳዊ ሕይወት ሙላት እንደሚያሳዳጋቸውም ያምናል፡፡ (ኢዮ 33፡4፤ መዜ.139 ፡7፤ ዮሐ 14፡26፤ ዮሐ 15፡26)


አምድ 3. የሰው ማንነት ሁኔታ

ካውንስሉ ሰው በእግዚአብሔር አምሳል መፈጠሩን፤ በኃጢአት መውደቁንና በዚህም ምክንያት የእግዚአብሔር ቁጣና ፈርድ ያለበት በደለኛ መሆኑን ያምናል፡፡

ካውንስሉ ሰው በእግዙአብሔር አምሳል በመፈጠሩ አምልክ በሉዓላዊነቱ በሚያስተዲዴረው ፍጥረት ውስጥ ምድርን የመጠበቅና የማልማት አድራና ኃላፊነት የተቀበለ ክቡር ፍጡር እደሆነ፤

ሰው በፈጥረቱ በዕውቀቱና በችሎታው ውስን የሆነ፤ መለኮትነት የሌለው፤ መጽሓፍም እንደሚል “ከእግዚአብሔር ሕይወትና እስትንፊስ እየተቀበለ” የሚኖር በእግዚአብሔር ላይ ተደጋፉ ፍጡር እደሆነ፤

ሰው ከምድር አፈር በመበጀቱና የእግዚአብሔር እስትንፋስ በውስጡ በመኖሩ ቁሳዊም፣ መንፈሳዊም ማንነት ያለው ፈጡር መሆኑን፤ ሰው የእግዚአብሔርን ፈቃድ ወይም ትዕዛዝበ ችላ በማለት የራሱን ፈቃድ በተከተለ ጊዜ በኃጢአት መውደቁና ኃጢአትም ወደ ምድር መግባቱን፤ ከዚህም የተነሳ የሰው ልጅ ሁለንተናዊ ቀውስ ጠብና መለያየት፤ በሽታና ስቃይ ጭንቀትና መከራ ሞትም መከሰቱን፤ ስለዚህም የእግዚአብሔር ቁጣና ፈርድ በኃጢአት ምክንያት በሰው ልጅ ሊይ እንደደረሰ ያምናል፡፡

(ዘፍ 1፡26-27፤ ዘፍ 2፡7፤ ዘፍ2፡21-22፤ ኢዮብ 10፡8፤ ኢዮብ 33፡4፤ መዝ 100፡3፤ ኢሳ 45፡12፤ ኤር 27፡5፤ ሐዋ.17፡24-27፤ ራዕይ 4፡11፤ ኢሳ 42፡5፤ ኢዮብ 33፡4፤ ዘፍ 3፡16-19)


አምድ 4. የሰውልጆች ድነት (መስቀለ ክርስቶስ - የድነት ጎዳና )

ካውንስሉ ሰው ከኃጢአት ዕዳ ኃይልና ቅጣት ሊድን የሚችለው ኃጢአት የሌለበትነ የእግዚአብሔር ልጅ ኢየሱስ ክርስቶስ የሰው ምትክ ሆኖ በመስቀል ላይ በፈጸመው የቤዛናት ሥራ ብቻ በመሆኑ ኃጢአተኛ በእግዙዚአብሔር ጸጋ በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን ብቻ እንደሚጸድቅ ያምናል፡፡

ካውንስሉ የሰው ልጅ በራሱ ሥራም ይሁን በሌሎች ፍጥረታት እርዳታ በኃጢአት ምክንያት ከመጣበት የእግዚአብሔር ቁጣ ሊድን ስለማይችል ድነት ሙሉ በሙሉ በእግዚአብሔር ጸጋና ምህረት መሆኑን፤ የክርስቶስ መስቀል የሰው ልጅ ድነት ሙሉ በሙሉ የተከናወነበት ቦታ እንደሆነ፤ ክርስቶስ በመሞቱና በመነሳቱ የዘላለም ሕይወት ዋስትና መገኘቱን ያምናል፤

ካውንስሉ መስቀሉ የወንጌል ማዕከል መሆኑን፤ የመስቀሉም መንገድ የኑሮአችን መርሕና ዘይቤ እንደሆነ፤ ማለትም በመስጠት ማግኘት የሚስተናገድበት፤ ከሁሉ ኋላ በመሆን ፊተኛ የሚኮንበት፤ በዳካም ብርታት የሚገለጽበት፤ ስለዙህም በውርደት ክብር የሚለበስበት የሕይወት ቅኝት መሆኑን ያምናል፤

ካውንስሉ ሰው በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ሲያምን በመንፈስ ዳግም በመለድ የእግዙአብሔር ሌጅ እንደሚሆን፤ አዲስ ፍጥረትም እንደሚሆን፤ ከእግዚአብሔር ፈርድና ቁጣ ድኖ የክርስቶስን ጽድቅ እንደሚጎናጸፍ ያምናል፤ ይህም አዲስ ፍጥረት በጽድቅና በቅድስና የተቃኘ አዱስ የሕይወት ዘይቤ ይከተላል፡፡ በዚህ ምክንያት መጽሓፍ እንድሚያስተምረው “መንፍሱም፣ ነፈሱም፤ ሥጋውም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመጣ ጊዛ ያለነቀፋ ፈጽሞ እንዲጠበቅ” በተሰጠው ትዕዛዝ መሠረት ሁለንተናው በቅዱስ ኑሮ የተመራ ሰው እንደሚሆን ያምናል፤ ካውንስሉ እንደሚያምነው ኃጢአት አመጽ ነው፡፡ እግዙአብሔርን ያለመታዘዝና ሕግን የመተላለፍ ተግባርም ነው፡፡ ኃጢአት ከእግዙአብሔር አሳብና ፈቃድ ውጭ የመሆን ኑሮ ነው፡፡ የኃጢአትም ደመወዝ ሞት ነው፡፡ ካውንስሉ በክርስቶስ አምኖ ዳግም የተወለደ ሰው ኃጢአት ሊያደርግና በኃጢአት ሊኖር እንደማይገባው ያምናል፡፡ ነገር ግን አማኝ ኃጢአት ቢያደርግ በእውነተኛ ኑዚዛና ንስሐ ወደ ጌታ ቢመለስ የክርስቶስ ኢየሱስ ደም ከኃጢአት ሁሉ እንደሚያነጻው ያምናል፡፡

(ኤፋ 2፡5-6፤ ዮሐ 3፡16፤ 1ኛ ዮሐ 4፡10፤ ሮሜ 3፡25፤ ኢሳ 53 ፡1-12፤ ቲቶ 2፡11-15፤ ሮሜ 8፡3-4፤ 1ተሰ 4፡2፤ 5፡23፤ 1ዮሐ 1፡7-10)


አምድ 5. ቤተ ክርስቲያን

ካውንስሉ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስን በማመን በእግዚአብሔር መንፈስ ዳግም የተወለዱ አማኞች ሁሉ በሚገኙባትና የኢየሱስ ክርስቶስ አካል በሆነች በአንዲት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ያምናል፡፡

“ቤተ ክርስቲያን” የሚለው ቃሌ ትርጉም የክርስቲያን ወገን ወይም የክርስቲያን ማኅበረሰብ ማለት ሲሆን ቃሉ በቁሙ ሲወሰደ ሕንጻን የሚያመለክት ቢመስልም በመጽሐፈ ቅደስ አገላለጽ ግን ቤተ ክርስቲያን ማለት ማህኅበረ ክርስቶስ እንደሆነ ያምናል፤

የቤተ ክርስቲያን መሥራች እና ጀማሪዋ ኢየሱስ ክርስቶስ እንደሆነ፤ ቤተ ክርስቲያን በክርስቶስ ደም የተዋጀች፤ በመንፈስ ቅዱስ ለቤዚ ቀን የታተመች፤ በቃሉና በመንፈሱ እየነፃችና እየታነጸች የምትገሰግስ ሠራዊት መሆኗን ያምናል፤

ካውንስሉ ቤተ ክርስቲያን በክርስቶስ በተገለጠው የወንጌል እውነት ላይ የቆመች ይህንኑ የመዳን ወንጌል በዓለም ሁሉ ልታውጅ በሕይወቷም ልትገለጸው የተጠራች ባለ ተልእኮ ማኅበረሰብ እንደሆነችና አገልግልቷን በትህትናና በቅንነት እንዱሁም በተገቢው ሥርዓት ማከናወን እንዲላባት ያምናል፡፡

ቤተ ክርስቲያን በመንፈስ አንድነት የምትመላለስ የጌታ እራትና የውሃ ጥምቀት በሚባሉ ቅዱሽ ሥርዓቶች አንድነቷን እየገለጸች፤ የቤተ ክርስቲያን ራስ በሆነው ከክርስቶስ በተቀበለችው ሥልጣን ምዕመኗን እያስተዲዯረችና እየመራች በዓለም ከሚገኝ ዕድፍ ራሷን እየጠበቀችና በጎ ምግባርን እያበረታታች እስከ ጌታ ምጽአት ቀን ድረስ በዚህ ምድር የምትቆይ የክርስቶስ አካል እንደሆነችም ያምናል፡፡

እንዲሁምም አማኞች የአምለካቸውንና የጌታቸውን የቸርነትና የበጎ ምግባር አርአያነት ተከትለው በምድር ተንሠራፈቶ ያለውን የሰውን ልጅ መንፈሳዊ፤ ሥነ-ልቦናዊ፤ ቁሳዊና ማኅበራዊ ኑሮ ሥቃይ የሚካፈሉ፤ ችግሩን ለማቅለልም በቅን ልቡና የራሳቸውን ድርሻ የሚወጡ ሊሆኑ እንደሚገባቸው ያምናል፡፡ በቅዱስ ቃሉም ስለ ሥራ ትጋት የተሰጠውን መመሪያ ተቀብለው፤ በግልም ሆነ በኅብረት ለሥራ የተነቃቁ፤ በታማኝነት እና በትጋት የሚያገሇግሉነ ሊሆኑ እንደሚገባ ያምናል፡፡

ካውንስሉ ጋብቻ በተቃራኒ ፆታዎች ማለትም በአንድ ወንድና በአንዲት ሴት መካከል የሚፈጸም ክቡር የአንድነት ኪዲን መሆኑን፤ ተጋቢዎችም በፍቅርና በታማኝነት ለእግዚአብሔር ክብር በቅድስና መኖር እንድሚገባቸው ያምናሌ፡፡

( ማቴ 16፡18፤ 1ቆሮ 3፡11፤ ሐዋ 20፡28፤ ራዕ 1፡5፣ 2ቆሮ 1፡22፤ ገሊ 1፡8 እና 12 1ቆሮ 10፡16-17፤ ሮሜ 12፡5፤ ኤፋ 4፡13፤ ገሊ 3፡28፤ ማቴ25፡34-40፤ ያዕ.2፡14-17 )

አምድ 6. ቅዱሳን መላዕክትና የወደቁ መላእክት

ካውንስሉ እንደሚያምነው ቅደሳን መላዕክት መንፈሳውያን ፈጥረት ሲሆኑ በእግዙአብሔር ፈቃድ የሚንቀሳቀሱ፤ በምድር ላይ የእርሱን ዓሊማ የሚያስፈጽሙ አገላጋዮች መሆናቸውን፤ በእርሱ የሚያምኑትን ቅደሳን ሰዎች ለመርዲት ከእግዙአብሔር ዘንድ የሚሊኩ፤ ከሰው ልጆች ዕውቀትና ችልታ በበይ ኃይል የተሰጣቸው በአምላክ ፊት የሚቆሙ ፍጥረት መሆናቸውን ያምናል፡፡

የወደቁ መላእክት የተባለት የጨለማው ዓለም ገዢ በተባለው በመሪያቸው በዲያቢሎስ ወይም በሰይጣን አለቅነት የሚንቀሳቀሱ የክፋት መንፈሳዊያን ሠራዊት መሆናቸውን፤ በክርስቶስ የሚያምኑ ሰዎች ከዙህ ጨለማ ሠራዊት ጋር በብርቱ ጦርነት ውስጥ ያሉ መሆናቸውንና “ሥልጣን ሁለ በሰማይና በምድር ተሰጥቶኛሌ” ባለው በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ብርታት ድል እንዯሚጎናጸፈ ያምናል፡፡

(ዕብ.1፡14፤ ቆሊ.1፡16፤ 2ጴጥ.2፡11፤ ማቴ.28፡2-7፤ ለቃ.10፡17-20፤1ጢሞ.3፡16፤ 2ጴጥ.2፡4፤ይሁዲ6፤ ኤፋ.6፡10-18፤ ማቴ.28፡18፤ ለቃ.9፡1፤1ጴጥ.5፡8-9፤ ያዕ.4፡7 )


አምድ 7. የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ዳግም ምጽአትና የዓለም መጨረሻ

ካውንስሉ ጌታችንና መዴኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ሰማይ እንደ ሄደ እንደዙሁም በአካል ተመልሶ ወደ ምድር እንደሚመጣ፤ የሙታንም ትንሣኤ እንደሚሆን ያምናል፡፡ በእርሱ መምጣት የዓለም ታሪክ ፈጻሜ እንደሚሆን፤ በመጨረሻም ፍርድ ኃጥአን ወደ ዘላላም ቅጣት ሲሄዱ በጌታችን በኢየሱስ ክርስቶስ አምነው የሞቱና በመምጣቱም ጊዜ በሕይወት የሚኖሩ “አማኞች ወደ ዘላለም ሕይወት እንደሚሄዱ ይህም ለአማኞች የተባረከና በንቃት ሊጠብቁት የተገባ ተስፋቸው እንደሆነ ያምናል፡፡

(ዮሐ.14፡1-3፤ ሐዋ.1፡11፤ 1ተሰ.5፡2፤ ማቴ.24፡36-42፤ ራዕ.19፡11-16፤ 20፡11-15፤22፡12-15) ፡፡